روندهاي
فناوري
فصل ۱
۱. غلبه روزافزون فناوري بر اقتصاد و جامعه
-
مرزهاي دانش و فناوري روز به روز گسترش
يافته و جديدترين پيشرفتها در زمينه فناوريهاي برتر جايگزين آخرين
پيشرفتهاي فناوري ميشوند.
-
رايانه ها به جاي آنكه تنها ابزاري براي
انجام كارهاي خاص باشند، ميروند كه بخشي از محيط پيرامون ما شوند.
با وجود مودم هاي بي سيم و از طريق رايانه هاي قابل حمل، دسترسي به
داده هاي شبكه اي در هر زمان و هر مكان امكانپذير است.
-
ديري نمي پايد كه كارهاي خدماتي و تجاري پيش
پا افتاده، كارهاي خطرناك و زيان آور، مونتاژ، نصب و تعمير تجهيزات
دور از دسترس همچون كابلهاي زيردريايي و قطعات ايستگاههاي فضايي كه
در مدار قرار گرفته اند، همه و همه توسط روباتها انجام ميشود. تا
سال ۲۰۱۰، روباتهاي شخصي به منازل نيز راه پيدا ميكنند.
-
نرخ فروش جهاني بسته هاي نرم افزار هر سال
بيش از ۱۵ درصد افزايش مييابد.
-
ارتباطات بي سيم، همچون تلفنهاي ماهوارهاي و
ارتباطات اينترنتي، جابجايي كاركنان را تسهيل نموده، زمان نصب و
راه اندازي تاسيسات جديد را كاهش ميدهند. بدين ترتيب به جاي اينكه
كاربران در جستجوي پايانه ها باشند، پايانه ها همراه كاركنان حركت
كرده و در دسترس آنها قرار ميگيرند.
-
تا سال ۲۰۰۵، هوش مصنوعي و "واقعيت مجازي"
در خدمت شركتها و ادارات دولتي قرار ميگيرند. امكاناتي كه از اين
طريق براي جمع آوري و پردازش اطلاعات در اختيار سازمانها قرار
ميگيرد، بسيار فراتر از قلمرو رايانه هاي امروزي است. هوش مصنوعي
در مواردي همچون روباتيك، پردازش تصوير، تشخيص صدا، سنتز گفتار،
داده پردازي الكترونيك ، خدمات بهداشتي و مددكاري، مديريت و كمك
خلباني ، به ياري انسان ميآيد.
-
تا سال ۲۰۰۵، "سيستمهاي خبره" در كليه امور
مربوط به ساخت و توليد، كشف منابع انرژي، تشخيص خودكار، اقدامات
پزشكي و درماني، صدور بيمه نامه ها و اجرا و اعمال قانون رواج
خواهند يافت.
-
كمي پس از سال ۲۰۱۵، ابررساناهايي كه در
دماهاي متغير كار ميكنند، تجاري ميشوند. محصولاتي كه با استفاده از
اين ابررساناها توليد ميشوند، عبارتند از: ابررايانه هايي در
اندازه يك قوطي قهوه و به وزن سه پوند، موتورهاي برق كه ۷۵ درصد
كوچكتر و سبكتر از موتورهاي برق امروزي هستند، نيروگاههاي برق كه
انرژي خود را از همجوشي هيدروژن به دست ميآورند، تاسيسات ذخيره
نيروي برق بدون اتلاف حرارت و تحليلگرهايي كــه قادرند برهم كنش
سلولهاي مغز انسان را در قالب نمودار ترسيم كنند.
-
مهندسي، فناوري و صنايع بهداشتي همه و همه
به سرعت پيشرفت كرده و با تداوم اين پيشرفتها، مشاغل جديدي در حوزه
فناوري زيستي ايجاد خواهد شد.
اشارات:
استفاده هر چه موثرتر از فناوريهاي نوين نيازمند سطح عاليتري از
تحصيلات و دانش است. فناوريهاي جديد به خلق هزاران هزار فرصت شغلي
"دانش بنيان" منجر ميشوند. گرايش فزاينده به اتوماسيون، ضمن كاهش هزينه
بسياري از خدمات و محصولات ، منافع و درآمدهاي حاصله را كماكان افزايش
ميدهد. عرضه محصولات با قيمتهاي مناسب از طريق اينترنت انجام ميشود؛
چيزي كه براي بقا و شكوفايي تجاري بسيار حائز اهميت است. فاضلابهاي
صنعتي به كمترين ميزان ممكن كاهش يافته و با مهارت هر چه تمام تر كنترل
خواهند شد. اين امر نقشي ارزشمند و سرنوشت ساز در آينده محيط زيست ايفا
ميكند.
۲. نقش فزاينده تحقيق و توسعه در حوزه اقتصاد
-
بودجه هاي تحقيقاتي در زمينه هاي فناوري
اطلاعات، فناوري زيستي، هواـفضا و فرآورده هاي دارويي و شيميايي به
سرعت در حال افزايش است.
-
بودجه هاي تحقيقاتي در دهه ۱۹۹۰ پيوسته و به
آرامي افزايش يافت و بين ۴/۲ تا ۷/۲ درصد توليد ناخالص داخلي در
نوسان بود. پيش بيني ميشود كه اين رقم همگام با رشد توليد ناخالص
داخلي، همچنان افزايش يابد.
-
بودجه هاي تحقيقاتي در ژاپن همچنان بالا
ميرود و حدود ۳ درصد توليد ناخالص داخلي را شامل ميشود. حال آنكه
بودجه هاي تحقيقاتي انگلستان با كاهش مداومي همراه بوده و به كمتر
از ۹/۱ درصد توليد ناخالص داخلي رسيده است. هزينه هاي تحقيقاتي
روسيه از ۲ درصد توليد ناخالص داخلي به زير ۱ درصد در سال ۱۹۹۷
تنزل كرده است.
اشارات:
تقاضا براي كاركنان دانشور ، مهندسان و تكنسينها پيوسته در حال افزايش
است؛ بويژه در حوزه هايي كه تحقيقات، نويدبخش دستاوردهاي تجاري مطلوبي
در كوتاه مدت باشد.
در حالي كه آمريكا با منع تحقيقات در زمينه سلولهاي بنيادين از جذابيت
اين كشور براي دانشمندان پيشرو در عرصه بيوپزشكي كاسته است، انگلستان
در حال سرمايه گذاري در اين زمينه براي دستيابي به مقام اول جهان است.
با تدابير جديدي كه انگليسيها انديشيده اند، مشكل ديرين فرار مغزها كه
كشورها را از نعمت وجود نخبگان محروم ميكند, روند معكوس پيدا كرده است.
كشورهايي همچون چين كه در آنها ميزان دستمزد بسيار پايين است، همچنان
پذيراي كارهاي ساده با دستمزد پايين از كشورهاي پيشرفته صنعتي همچون
ايالات متحده خواهند بود. اما در آينده مشاغلي با حقوق بالاتر در زمينه
هاي فناوري و صنايع خدماتي، جايگزين اين قبيل مشاغل خواهند شد.
كشورهايي چون هندوستان، چين و روسيه كماكان با معضل فرار مغزها روبرو
خواهند بود؛ چرا كه نخبگان آنها به كشورهايي همچون ايالات متحده و يا
كشورهايي كه شديداً متقاضي نيروي كار بوده و دستمزدهاي بالاتري مي
پردازند، مهاجرت خواهند كرد. خسارات اقتصادي اين پديده براي كشورهاي
"صادركننده مغز" جبران ناپذير خواهد بود.
۳. افزايش سرعت سفرهاي زميني، هوايي و دريايي
-
پيشرفتهاي گسترده در فناوري حمل و نقل، سرعت
سفرهاي زميني، هوايي و دريايي را افزايش خواهد داد.
-
تا سال ۲۰۱۰، شهرهاي نيويورك، توكيو و
فرانكفورت به محورهاي ترانزيت براي مسافراني تبديل ميشوند كه قصد
سفر با هواپيماهاي مافوق صوت بسيار سريع و پرظرفيت را دارند.
-
سوانح هوايي در حال كاهش است و در نتيجه مرگ
و مير ناشي از اين قبيل حوادث نيز كمتر خواهد شد. اين كاهش دستاورد
پيشرفتهاي فني در طراحي صندليهاي ايمنتر و سوختهاي مقاوم در برابر
اشتعال است.
-
به دنبال تجربيات موفق كشورهاي اروپايي،
صنعت هوانوردي آمريكا در حال جايگزين كردن spok هـاي سيــستم
hub-and- spoks فعلي خود با قطارهاي سريعالسير در سفرهاي ۱۰۰ تا
۱۵۰ مايلي است.
( يک نوع سيستم گردآوري و توزيع مسافر است. در اين سيستم چند شهر
يک کشور که داراي فرودگاههاي مجهز براي پذيرش هواپيماهاي بزرگ
هستند به عنوان مرکز يا hub و شهر هاي کوچک با فرودگاههاي کوچک به
عنوان spok تعريف مي شوند. مسافران شهرهاي کوچکتر از طريق
هواپيماهاي کوچکتر به نقاط مرکزي منتقل مي شوند و از آنجا توسط
هواپيماهاي بزرگتر به مقصدهاي مورد نظر پرواز مي کنند.)
-
در حال حاضر بيش از ۵۰۰ ميليون خودرو در
دنيا وجود دارد و اين رقم به سرعت در حال افزايش است.
-
متوسط عمر خودروها در ايالات متحده رفته
رفته به ۲۲ سال ميرسد.
-
پيشرفتهاي اخير در فناوري خودرو نظير
"حسگرهاي وضعيت جاده" ، گيربكس هايي كه به طور پيوسته تغيير سرعت
ميدهند، سيستمهاي خودكار كنترل ترافيك، سيستمهاي ديد در شب و
صندليهاي هوشمند كه ميزان باد كيسه هاي هوايي آنها متناسب با وزن
سرنشين تغيير ميكند، همگي تا سال ۲۰۱۰ در دسترس عموم مردم قرار
ميگيرد.
-
نخستين خودروهاي تجاري با سوخت دوگانه برق و
گاز به بازار ميآيند، مدلهاي جديد اين خودروها بين سالهاي ۲۰۰۵ تا
۲۰۱۰ بازار خودروهاي گازسوز و بنزيني را قبضه خواهند كرد.
-
به منظور كاهش تعداد و شدت سوانح رانندگي،
كاميونها در بزرگراههاي پر تردد به سمت باندهاي جانبي رانده ميشوند
و حركت خودروهاي سبك در اين باندها ممنوع ميشود. اين روند جداسازي
همچنان به قوت خود باقي خواهد ماند.
اشارات:
حمل و نقل جاده اي يكي از شاخه هاي رو به رشد صنعت حمل و نقل است. دليل
آن، گسترش نقش رايانه ها در مديريت و كنترل بهنگام ترافيك است. تا سال
۲۰۱۰ ظهور فناوري "خودروي هوشمند" به كاهش مرگ و ميرهاي ناشي از حوادث
رانندگي در اروپا و متعاقب آن آمريكا، خواهد انجاميد. در شهرها به طور
روزافزوني شاهد تلاش براي كاهش تراكم خودروها هستيم. وضع محدوديت براي
استفاده از خودروهاي شخصي در مونيخ، وين و مكزيك، يا تشويق شهروندان به
استفاده هر چه بيشتر از وسايل نقليه عمومي در كپنهاك و برزيل، نمونههاي
بارزي از اين تلاشهاست. پيشرفتهاي فناوري، گزينه هاي ديگري را نيز براي
حمل و نقل ايجاد كرده كه يكي از آنها " حمل و نقل دو وضعيتي" است. در
اين روش از خودروهاي شخصي براي سفرهاي درون شهري و كوتاه استفاده ميشود
و در مسافتهاي طولانيتر، خودروهاي شخصي جاي خود را به جادههاي خودكار
ميسپارند.
۴. افزايش آهنگ دگرگونيهاي فناوري با ظهور نسل
جديد اكتشافها و كاربردها
-
چرخه نوآوري صنعتي (خلق ايده، اختراع،
نوآوري و تقليد) هر لحظه كوتاهتر ميشود. در اين شرايط،
توليدكنندگان بايد پيش از آنكه ساير رقبا فرصتي براي تقليد بيابند،
بازار را از محصولات جديد خود اشباع نمايند. تا قبل از دهه ۱۹۴۰
چرخه نــوآوري ۳۰ تا ۴۰ سال به طول ميانجاميد، حال آنكه امروزه
بهندرت از ۳۰ تا ۴۰ هفته تجاوز ميكند.
-
طراحي به كمك رايانه در صنايع خودروسازي و
ساير صنايع، فاصله زماني ميان خلق ايده تا توليد نهايي را به
كمترين حد ممكن ميرساند.
-
۸۰ درصد دانشمندان، مهندسان و پزشكان امروز
از طريق اينترنت به تبادل بلادرنگ اطلاعات و ايدهها ميپردازند. كل
دانش فني كه تا امروز در اختيار بشر است، تنها ۱ درصد از كل دانشي
است كه تا سال ۲۰۵۰ ايجاد خواهد شد.
اشارات:
با ظهور فناوريهاي جديد, صاحبان صنايع با رقيبان سرسخت و مصممتري از
همه سو روبرو خواهند شد. غزالان تيزپايي كه آخرين روشها و فنون را به
كار ميگيرند، گوي سبقت را از ديگران خواهند ربود و "دايناسورهاي
خرامان" كه مدتها طول ميكشد تا گام كوچكي به پيش بردارند، محكوم به
نابودي خواهند بود.
۵. ظهور پيشرفتهاي سريع در عرصه پزشكي
-
انباشت دانش پزشكي هر ۸ سال يكبار دو برابر
ميشود.
-
نيمي از آنچه كه دانشجويان پزشكي در سالهاي
اوليه تحصيل خود پيرامون آخرين دستاوردهاي علم و فناوري فرا
ميگيرند، در پايان دوره تحصيل آنها، قديمي و منسوخ شده و يا مورد
تجديد نظر قرار ميگيرد. در مواردي هم به امور مسلم و پيش پا افتاده
تبديل ميشود.
-
آغاز پروژه ژنوم انساني نويدبخش درمانهاي
جديد براي بيماريهاي ژنتيكي است. نتايج اوليه اين پروژه شامل شيوه
هايي براي درمان احتمالي بيماريهايي از قبيل هموفيلي، فيبروزكيستي،
افزايش ارثي كلسترول خون، تعدادي از انواع سرطانها و ايدز است.
سرانجام امكان پيشگيري يا درمان بخشي از ۴۰۰۰ اختلال ارثي از طريق
مداخله گرهاي
ژنتيكي نيز وجود دارد. انتظار ميرود تا سال ۲۰۰۵، نزديك به ۳۰ روش
درماني وارد مرحله آزمايشگاهي شوند.
-
كشف اين مهم كه هورمون hcg فقط و فقط در
سلولهاي سرطاني و بزرگسالاني كه تا به حال مورد بررسي قرار گرفته
اند، به چشم ميخورد، نويدبخش پيشرفتي گسترده در درمان سرطان است.
اگر آزمايشهاي اوليه تا سال ۲۰۱۰ يا زودتر از آن تكميل شود، ميتوان
تومورهاي سرطاني را به طور روزمره و تنها با يك تزريق ساده در مطب
پزشك با موفقيت از بين برد.
-
دانش فزاينده در زمينه بيوشيمي، با كمك
مدلسازي رايانه اي، امكان توليد داروهايي متناسب با برخي سلولهاي
گيرنده را فراهم كرده است. داروهايي كه با به كارگيري اين فناوري،
توليد ميشوند ، بيشتر وقتها بسيار موثرتر و سودمندتر از مشتقات
طبيعي يا داروهاي توليد شده با روشهاي سنتز، اسكن يا ساير روشها
هستند و احتمال بروز عوارض جانبي شديد نيز در آنها بسيار ناچيز
است.
-
تا سال ۲۰۰۵، خون مصنوعي جايگزين فرآوردههاي
خون طبيعي ميشود. انتظار ميرود كه ميزان تقاضا براي فرآورده هاي
خون طبيعي طي ۳۰ سال آينده به ۴ ميليون واحد در سال تقليل يابد.
-
داروهاي تقويت حافظه تا سال ۲۰۱۰ وارد بازار
مصرف ميشوند.
-
ابزارهاي تشخيصي جديد مبتني بر رايانه،
تصويرهاي بي نظيري از بافتهاي نرم و سخت داخل بدن را نمايش ميدهند.
اين فناوري به حذف بسياري از اعمال جراحي تشخيصي منجر ميشود.
-
"جراحي بدون خونريزي" با استفاده از داروهاي
پيشرفته از شدت و گستردگي زخمهاي بيماران خواهدكاست. اين روش، ضمن
كاهش مدت بستري شدن بيمار، از هزينه هاي درماني نيز ميكاهد.
-
سيستمهاي رسانش دارو با استفاده از "گلوله
جادويي" اين امكان را فراهم ميآورد كه دوز بسيار بالايي از داروها
دقيقاً به نقاط مورد نظر بدن هدايت شود و بدين ترتيب ساير قسمتهاي
بدن از شر عوارض جانبي دارو در امان بمانند. اين روش اثرات درماني
را درسرطانها و ساير بيماريهايي كه نيازمند تجويز داروهاي بسيار
قوي هستند، افزايش ميدهد. اعمال جراحي نظير لاپاروسكوپي و
آندوسكوپي نيز مزاياي مشابهي خواهند داشت.
-
تا سال ۲۰۰۵، پيوند سلولهاي مغزي و بافتهاي
عصبي براي كمك به مبتلايان به عقب ماندگي ذهني، جراحات سر و ساير
اختلالات عصبي از مرحله آزمايشگاهي خارج شده و بر روي انسان انجام
ميشود. پيوند اعضاي بدن حيوانات نيز رواج خواهد يافت و استخوان،
ماهيچه و سلولهاي خوني كه در محيط آزمايشگاهي رشد ميكنند، در جراحي
پيوند اعضا و جوارح به كار خواهند رفت.
-
از بافتهاي پيوند زده شده با روشهاي مشابه
سازي و ساير فناوريهاي مربوط به آن براي رشد "سلولهاي بنيادين"
استفاده خواهد شد. انتظار ميرود ظرف ۵ تا ۱۰ سال آينده بيماريهايي
از قبيل ديابت، پاركينسون و احتمالاً آلزايمر و بسياري از اختلالات
صعب العلاج به طور اساسي و با شيوه هاي كاملا جديد درمان شوند. اما
اينكه پزشكان آمريكايي مجاز به اعمال اين روشهاي درماني باشند يا
نه، هنوز در پرده ابهام است. موسسه "فوركستينگ اينترنشنال" بر اين
باور است كه مشابه سازي و ساير روشهاي وابسته براي درمان بيماريها
تاييد خواهند شد.
-
جراحاني كه اعمال جراحي خود را از طريق
اينترنت انجام ميدهند، به طور معمول و روزمره بيماران را در مناطق
دورافتاده و با استفاده از روبات تحت عمل جراحي قرار ميدهند.
-
ظرف ۱۰ سال آينده شاهد دست و پاها, قلبها و
ساير اندامهاي بيونيك بهتري خواهيم بود. همچنين داروهايي كه به جاي
درمان محض علائم بيماري، از بروز بيماري پيشگيري ميكنند، نيز وارد
بازار خواهند شد. ضمنا دستگاههاي نمايشگري ساخته ميشوند كه نسبت به
بروز قريب الوقوع بيماري هشدار ميدهد.
-
غذا داروها و مكملهاي غذايي كه با استفاده
از تزريق ژنتيكي وارد بدن ميشوند، ظرف ۲۰ سال آينده، يكي از
داغترين سوژه هاي خبري در حوزه سلامت خواهند بود.
-
تا سال ۲۰۲۵، نخستين درمانهاي پزشكي مبتني
بر نانوفناوري, استفاده باليني پيدا خواهد كرد. دستگاههاي
ميكروسكوپي فعل و انفعالات دروني بدن را نمايش ميدهند؛ پلاكهاي
كلسترول را از ديواره سرخرگها بر ميدارند و سلولهاي سرطاني را پيش
از تبديل شدن به تومور، منهدم ميكنند.
اشارات:
حتي بدون پيشرفتهاي شگرف در علوم زيستي احتمال ميرود كه تحت شرايط
بهداشتي، ميزان زاد و ولد افزايش يابد. اين مساله هزينه مراقبتهاي
بهداشتي را تا حد زيادي كاهش ميدهد. اما احتمال ميرود هزينه هاي تامين
اجتماعي و مراقبت از سالمندان و برخي از معدود طرحهاي مستمري بگيري با
سود ثابت به نحو چشمگيري افزايش يابد.
پيشرفتهاي فراوان و هزينه توليد فراورده هاي دارويي به اضافه
نمايشگرهاي رايانه اي و اندامهاي مصنوعي منجر به افزايش هزينه هاي
درماني ـ با نرخي به مراتب سريعتر از نرخ عمومي ـ تورم خواهند شد.
پرداخت بخش اعظم اين قبيل هزينه ها بر عهده بيمه هاي درماني سالمندان و
اندكي از آنها بر عهده بيمه شدگان خواهد بود.
۶. رشد لگاريتمي و جهاني اينترنت
-
هم اكنون تعداد كاربران اينترنت ۵۰۰ ميليون
نفر است و پيش بيني ميشود تا سال ۲۰۰۵ به ۷۰۹ تا ۹۴۶ ميليون نفر
برسد.
-
يكي از دلايل اين رشد سريع، سرعت توسعه
ارتباطات شبكهاي در برخي مناطق پيشرفته است. در سال ۱۹۹۸، تعداد
كاربران اينترنت در هندوستان تنها ۰۰۰/۱۷۰ نفر بود كه در ميانه سال
۲۰۰۰ به ۱ ميليون نفر رسيد و پيش بيني شده كه تا سال ۲۰۰۳، حدود ۲۳
ميليون نفر در اين كشور به جمع كاربران اينترنت بپيوندند.
-
تعداد كاربران اينترنت در چين هر ماه، ۶
درصد افزايش مييابد. اين تعداد تا پايان سال ۲۰۰۲، به ۳۳ ميليون
نفر خواهد رسيد.
-
تا ميانه سال ۲۰۰۲، بخشي از جمعيت ۲۶ ميليون
نفري زنان خانه دار ژاپن رايانه داشتند و از اينترنت استفاده
ميكردند. اين رقم نسبت به سال ۲۰۰۱، ۵/۱۲ ميليون نفر افزايش نشان
ميدهد. امروزه تقريبا ۶۰ ميليون نفر يعني حدود نيمي از جمعيت ژاپن
از طريق رايانه، تلفنهاي همراه و ساير ابزارها به اينترنت دسترسي
دارند.
-
بيشتر ارتباطات اينترنتي جنبه تجاري و بين
شركتي دارند و نشانيهاي الكترونيكي شخصي از اهميت كمتري
برخوردارند.
-
تجارت الكترونيكي از رشد سريعي برخوردار
است. كل فروش از طريق اينترنت و به شيوه برخط ، به استثناي مناقصه
ها، در جولاي سال ۲۰۰۲ به ۶ ميليارد دلار رسيد كه معادل نيمي از
خدمات شبكه اي برخط است.
-
در سال ۲۰۰۰ تنها۰۰۰/ ۵۰۰ ايراني به اينترنت
دسترسي داشتند كه اين رقم تا سال ۲۰۰۲ به ۷۸/۱ ميليون نفر افزايش
يافت. انتظار ميرود ظرف پنج سال آينده اين رقم دست كم به ۵ ميليون
نفر افزايش يابد.
اشارات:
۴۲ درصد كل كاربران اينترنت را در سال ۲۰۰۰، آمريكايي ها تشكيل ميدادند
كه اين رقم تا سال ۲۰۰۳، به ۳۷ درصد كاهش يافت. چنين برآورد ميشود كه
ميزان صرفه جويي در هزينه شركتها مديون مناقصه هاي بين شركتي و خدمات
اينترنتي است (۳/۱ تريليون دلار تا سال ۲۰۰۲). تا سال ۲۰۰۲ رقم كل
مناقصه هاي بين شركتي از طريق شبكه به بيش از ۹۵/۳ ميليون دلار خواهد
رسيد كه اين رقم بسيار بالاتر از ۴۳ ميليارد دلار در سال ۲۰۰۰ است.
انجام كارها از طريق اينترنت نيازمند نيروي كار بسيار فرهيخته،
كارآزموده و با معلومات است. به مجرد برطرف شدن ركود اقتصادي اخير،
كساني كه از آموزش فني مناسبي برخوردارند، بازار كار را ظرف ۱۵ سال
آينده قبضه خواهند كرد.
انزواي فرهنگي، سياسي و اجتماعي تقريباً امكان ناپذير شده است. تلاش
كشور چين در راستاي پالايش اينترنت و دور نگه داشتن مردم از آلودگيهاي
خارجي بي نتيجه مانده است. حضور همه جايي هكرها هر نوع موانع اينترنتي
را از ميان بر ميدارد. حتي تلاشهاي جمهوري اسلامي ايران نيز در اين
زمينه چندان ثمربخش نبوده است.
بازگشت به صفحه
فهرست گزارش
|
