Vahid Think Tank

روندها در ارزشها، دغدغه ها و اسلوبهاي زندگي

فصل ۶

۳۳. تحول سريع ارزشهاي اجتماعي

همراه با صنعتي شدن جوامع، سطح آموزش بالا ميرود؛ نگرش نسبت به قدرت و حاكميت تغيير ميكند؛ ميزان زاد و ولد كاهش مييابد؛ نقش جنسيتها دگرگون ميشود؛ و مشاركت سياسي مردم گسترش مييابد. به اعتقاد رونالد اينگلهارت و اين بيكر دو پژوهشگر علوم اجتماعي، اين روند در كشورهاي در حال توسعه نيز آغاز شده است.
در كشورهاي توسعه يافته جوانان از نسلهاي ايكس و داتكام الگوبرداري خواهند كرد و نه از نسل پس از جنگ كه تفكر آنها طي چهار دهه گذشته بر دنياي غرب حاكم بوده است. اين امر برخي نگرشهاي بنيادي را در سراسر جهان همگون خواهد كرد؛ چرا كه نسل ايكس و بويژه داتكام در سراسر جهان به يكديگر بيشتر شباهت دارند، تا به والدين خود!
در آينده، از يك سو اعتماد به نفس و از سوي ديگر مشاركت و همكاري به عنوان ارزشهاي اساسي شناخته خواهند شد. اعتماد به نفس به اين دليل مهم است كه افراد نميتوانند به تامين اجتماعي يا مستمري بازنشستگي تكيه كنند و همكاري نيز از اين رو اهميت دارد كه فعاليت گروهي بهترين راه براي استفاده از منابع اندكي همچون پس اندازهاي بازنشستگي است.

اشارات:

محيط سياسي شديداً قطبي دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به تدريج و با برتري نسلهاي جديد ايكس و داتكام به محيطي با امكان گفتگو تبديل خواهد شد.
اصلاحات كنوني در نظام حسابداري مقدمه موجي از قوانين و مقررات حمايت از سهامداران است كه در پنج سال آينده، شاهد گسترش آن خواهيم بود.
تقاضا براي شفافيت و پاسخگويي هر چه بيشتر نه تنها در جامعه تجاري آمريكا، بلكه در ساير كشورهايي كه خواهان جذب سرمايه گذاران بين المللي هستند، نيز حياتي خواهد بود.

۳۴. تاكيد روزافزون جوانان بر پيشرفتهاي اقتصادي

نسلهاي ايكس و داتكام در سراسر دهه ۱۹۹۰ يعني در تمام دوران بزرگسالي خود تنها در شرايط اقتصادي مطلوب به سر برده اند و در نظر آنها ركود اقتصادي كنوني ، موقعيتي بهت آور است و نه بخشي قابل پيش بيني از چرخه تجاري. اكثر آنان انتظار رويارويي جامعه را با مشكلات اقتصادي دارند، اما براي خود تنها خواهان رفاه و آسايش بيشتر هستند.
تعداد كساني كه شركتهاي جديد را تاسيس ميكنند, روز به روز در حال افزايش است. نسلهاي ايكس و داتكام بيشترين تعداد كارآفرينان را در طول تاريخ به خود اختصاص داده اند.
اكثر جوانان بويژه در ايالات متحده، آمال و آرزوهاي بزرگي دارند، اما از امكانات لازم براي دستيابي به اين آرزوها برخوردار نيستند. در اين كشور از هر سه دانش آموخته دبيرستان، تنها يك نفر موفق به گرفتن مدرك دانشگاهي ميشود و ساير دانشآموخته گان نيز با وجود تمايلي كه به ادامه تحصيل دارند، قادر به تامين هزينه هاي سنگين تحصيل در دانشگاه نيستند.
بدون تحصيلات عالي، برآورده شدن انتظارات جوانان بسيار دشوار است. درآمد واقعي دانشآموخته گان دبيرستان بيش از ۵۰ سال است كه همچنان كاهش مييابد. به علاوه اغلب جوانان از هر نوع درآمدي بي بهره هستند. ۷ درصد كل مردان ۲۰ تا ۲۴ ساله در سال ۱۹۷۳ هيچ درآمدي نداشتند، در حالي كه از سال ۱۹۸۴ به بعد اين رقم به طور ثابت معادل ۱۲ درصد بوده است.

اشارات:

نسلهاي جديد ايكس و داتكام در سراسر جهان ارزشهاي مشتركي خواهند داشت. كارآفرينان نسلهاي ايكس و داتكام از عوامل اصلي رشد اقتصادي چين هستند و به تدريج به نيروي عمده اي در حزب كمونيست تبديل خواهند شد.
اگر سير نزولي اقتصاد به طور پيش بيني نشده اي ادامه يابد، اعضاي اين نسلها در پذيرش شرايط اقتصادي دچار مشكل خواهند شد. زيرا قبلاً نيز شاهد شرايط اقتصادي نامطلوب بوده اند. اين امر ميتواند منجر به استخدام دوباره افرادي شود كه در طي روند تعديل نيروي كار در دهه ۱۹۹۰, شغل خود را از دست دادند. با استخدام دوباره اين كاركنان حافظه سازماني حفظ ميشود و شركتها ميتوانند با چالشهاي غيرمعمول مواجه شوند. اين امر به كشمكش جديدي ميان نسلها منجر ميشود؛ چرا كه بازنشستگان در مشاغلي استخدام مي شوند كه جوانترها آن را حق خود ميدانند. كاركنان جواني كه به آرزوهاي خود دست نمييابند، دولتها را براي انجام اصلاحات اقتصادي تحت فشار خواهند گذاشت. اگر اصلاحات اقتصادي با سرعت كافي در كشورهاي در حال توسعه اجرا نشود، تعداد بيشماري از جوانان به كشورهاي توسعه يافته مهاجرت خواهند كرد.

۳۵. رشد روزافزون گردشگري و مسافرت در دهه آينده

گردشگري و مسافرت (بويژه سفرهاي خارجي) در دهه آينده نيز همچون سالهاي دهه ۱۹۹۰ به سرعت رشد خواهد كرد.
هم اكنون خانواده ها، بويژه آنهايي كه دو منبع درآمد دارند، از امكانات مالي بيشتري برخوردارند.
تعداد آمريكاييهايي كه به كشورهاي خارجي سفر كرده اند (بهجز مكزيك و كانادا) با نرخ ساليانه ۵ درصد از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۶ به طور مستمر افزايش يافته است.
دست كم تا سال ۲۰۰۴ ، سفر به خاور دور به دليل پايين بودن نرخ ارز در كشورهاي آسيايي، ارزانتر خواهد بود.
با جايگزيني تورهاي "مجازي" به جاي بروشورهاي چاپي براي تبليغ سفرهاي تفريحي به نقاط مختلف، صنعت گردشگري سود بيشتري خواهد داشت. سايتهاي اينترنتي نه تنها به معرفي نقاط پرجاذبه گردشگري ميپردازند، بلكه اطلاعات جديد و كاملي پيرامون آداب و رسوم، آب و هوا، فرهنگ، پول رايج، زبان، نحوه مصون سازي در برابر بيماريها و نيز شرايط مربوط به گذرنامه و ويزا را در اختيار علاقه مندان قرار ميدهند.
تعداد بيشتري از بازنشستگان در خارج از ايام ويژه سفر، به مسافرت خواهند رفت. به اين ترتيب ميزان مسافرت مردم در طول سال به حالت توازن در آمده و افت و خيزهاي دوره اي صنعت گردشگري از ميان خواهد رفت.

اشارات:

در طي سالهاي آتي صنعت گردشگري با نرخ ۵ درصد در سال و شايد هم بيشتر رشد خواهد كرد. گردشگري امكانات فزاينده اي را براي سفر به نقاط دوردستي كه تا كنون گردشگران زيادي به آنها مسافرت نكرده اند، فراهم خواهد ساخت.
مسافرت با كشتيهاي تفريحي غول پيكر همچون كشتي ۲۶۰۰ نفري كويين مري۲ (كه در ژانويه ۲۰۰۴ به آب انداخته ميشود) همچنان افزايش خواهد يافت.

۳۶. همگاني شدن و قدرتمندشدن حركتهاي مدافع سلامتي و پروش جسماني

تاكيد بر درمانهاي پيشگيرانه در حال افزايش است. در سالهاي اخير شركتهاي بيمه در ايالات متحده براي بيمه گذاراني كه بيش از ديگران به بهداشت و سلامت خود توجه داشتند، امكانات بيشتري در نظر گرفته و از حق بيمه آنها نيز كاسته اند ! تا سال ۲۰۰۳، ۹۰ درصد شركتهاي بيمه چنين مزايايي را به بيمه گذاران خود اعطا خواهند كرد.
نتايج نظرسنجي سال ۲۰۰۱ نشان ميدهد كه ۷۵ درصد كانادايي ها در سال قبل براي حفظ سلامت خود، برنامه غذاييشان را تغيير داده اند. حدود ۲۰ درصد آنها مصرف چربي را كاهش داده؛ ۱۸ درصد مصرف مواد قندي را قطع كرده و ۱۱ درصد نيز مصرف گوشت قرمز را كاهش داده بودند.
روند مشابهي نيز در اروپا به چشم ميخورد. مردم بسياري از كشورهاي در حال توسعه نيز همچنان نگران خوردن غذاي كافي هستند و كمتر در كيفيت غذاي خود تامل ميكنند.

اشارات:

سالمنداني كه از سلامت بيشتر برخوردارند، توجه بيشتري نيز به وضعيت جسماني خود دارند. شمار باشگاههاي سلامتي همچنان در حال افزايش است. برخي از اين باشگاهها به تناسب اندام سالمندان اختصاص دارند. طرحها و برنامه هاي مربوط به رژيم غذايي، تناسب اندام، كنترل فشارهاي روحي و غيره رونق خواهند گرفت.
توليدكنندگان تنقلات و ساير فرآورده هاي زيان آور همچون شركتهاي دخانيات، به بازار كشورهاي در حال توسعه روي خواهند آورد. برخلاف آنچه هم اكنون تصور ميشود، هزينه مراقبتهاي پزشكي براي نسل پس از جنگ جهاني دوم و فرزندان آنها در دوران سالمندي بسيار كمتر است.
اما كشورهاي آسيايي همچنان با شيوع سرطان، بيماريهاي قلبي، آمفيزم (تجمع هوا در بافتها يا اندامها) و ساير بيماريهاي مزمن و مهلك و نيز بيماريهاي ناشي از عدم رعايت بهداشت، روبرو خواهند بود. با گسترش حركتهاي طرفدار رژيم غذايي و تناسب اندام، وضعيت جسماني سالمندان بهبود خواهد يافت. بازار جراحيهاي زيبايي كه بيشتر با ظاهر افراد سر و كار دارند، همچنان رشد سريعي خواهد داشت.

۳۷. رشد سريع مصرف گرايي

در جامعه شبكه اي مصرف گرايي رشد سريعتري خواهد داشت. فروشندگان كالاها از طريق اينترنت هر روز بيشتر و بيشتر به اطلاعات مربوط به قيمتها، خدمات، زمان تحويل و نظرات مشتريان خود دسترسي پيدا ميكنند. البته بازاريابان نيز ميتوانند از طريق اينترنت پيشنهادات شركتهاي رقيب را بررسي كنند. اين امر به تدريج مانع كاهش قيمتها شده و عرضه خدمات و كالاها را در بازارهاي شديداً رقابتي، بهبود خواهد داد.
نهادها و سازمانهاي متولي حمايت از مصرف كنندگان همچنان در حال افزايش اند. اين نهادها هر روز اطلاعات كاملتري پيرامون قيمت كالاها، برچسبهاي بهتر، كيفيت بسته بنديها، درج نكات هشداردهنده، اطلاعات مربوط به مواد غذايي و نظاير آنها را ارائه خواهند داد. اين اطلاعات بر روي بسته بندي ها درج شده و از طريق اينترنت و تلويزيون در اختيار عموم قرار خواهد گرفت.
فروشگاههاي با تخفيفهاي ويژه مثل هوم ديپات و وال مارت, فروشگاههاي وابسته به شركتهاي توليدكننده و باشگاههاي غذا همچنان رشد خواهند كرد.

اشارات:

طي ۲۰ سال آينده ، اروپا و ژاپن ميتوانند شاهد انقلابي در حوزه بازاريابي باشند. اين امر در كشورهايي كه كشاورزان و صاحبان فروشگاههاي كوچك از موقعيت فرهنگي و سياسي قدرتمندي برخوردارند، منجر به ناآراميهاي اجتماعي خواهد شد.
اين روند به چين نيز سرايت خواهد كرد، هر چند اين كشور سالها از تحولات اروپا و ژاپن عقبتر است.
با كاهش قيمتها و عرضه كالاهاي متنوع با كمترين هزينه از طريق اينترنت، خدمات همچنان تنها حوزه رقابتي بازاريابان بر روي اينترنت و خارج از آن خواهد بود.
كالاهاي داراي ماركهاي معتبر و معروف، بهترين كالاها براي كسب و كارهاي رو به رشد خواهند بود.

۳۸. كاهش فعاليت جنبشهاي برابري زنان

نسلهاي ايكس و داتكام در مقايسه با نسلهاي پيشين عملا نسبت به مسئله جنسيت بي تفاوت هستند.
زنان ۷۵ درصد كل دانشجويان آمريكا را تشكيل خواهند داد. اين نسبت در ميان اقليتها به مراتب بيشتر بوده و ۶۰ درصد اسپانيولي زبانها و دو سوم دانشجويان آفريقايي _ آمريكايي را شامل خواهد شد.
تعداد زنان كارآفرين به طور فزاينده اي افزايش مي يابد. بدين ترتيب شبكه هاي قدرتمندي از بانوان سالمند ايجاد ميشود كه در فعاليتهاي تجاري با مردان به رقابت بر مي خيزند.
هم اكنون شاهد شكل گيري زيرساختهايي هستيم كه امكان مشاركت هر چه بيشتر زنان را در تصميم گيري هاي حياتي و تعيين قدرت سياسي، فراهم ميكنند.
هر روز تعداد بيشتري از زنان وارد مشاغل حرفه اي، سياسي و غيره ميشوند. آنان همچنين به عنوان سرباز در نيروهاي مسلح نيز ايفاي نقش ميكنند.

اشارات:

در سالهاي آينده زنان ميتوانند به مشاغلي روي آورند كه قبلاً امكان انتخاب آنها را نداشتند. از اين رو، تقاضا براي مهدكودك و ساير خدمات مربوط به خانواده، همچنان افزايش خواهد يافت.
در بلندمدت نياز به وجود مديران زن در كشورهاي توسعه يافته به تدريج سبب خواهد شد كه موانع از سر راه زنان فعال در آسيا و ساير كشورهاي در حال توسعه نيز كنار برود.

۳۹. متنوع تر شدن ساختار خانواده

در دوره هاي دشوار اقتصادي، فرزندان و نوه ها براي صرفه جويي در هزينه هاي زندگي دوباره به نزد والدين و پدربزرگ و مادربزرگ خود باز ميگردند. اين، نوعي رجعت به سنتهاي گذشته است.
تعداد پدربزرگها و مادربزرگهايي كه از نوه هاي خود مراقبت ميكنند، روز به روز افزايش خواهد يافت؛ زيرا مصرف مواد مخدر و شيوع بيماري ايدز سبب شده كه نسل مياني قادر به مراقبت از فرزندان خود نباشد. اين روند بيش از همه در آفريقا به چشم ميخورد. در اين قاره بيماري ايدز بيش از ۱۲ ميليون كودك را يتيم كرده است.
در ميان قشر فقير و محروم نيز پدربزرگها و مادربزرگها از نوه هاي خود كه مادران بيوه آنها به تحصيل يا كسب در آمد مشغولند، مراقبت ميكنند.
خانواده هسته اي دوباره در حال احياست و والدين متعلق به نسل پس از جنگ و نسل ايكس بر استقلال و فعاليت بيشتر فرزندان و نوه هاي خود تاكيد ميكنند.

اشارات:

سياستهاي مالياتي و بيمه هاي تامين اجتماعي بايد به نحوي تنظيم شوند كه از خانواده هايي كه سرپرست آنها بازنشسته يا از كار افتاده است، به خوبي حمايت كنند.
همچنين اين سياستها بايد مطابق نياز كساني باشد كه مستمري بگير هستند، اما براي تامين معاش خانواده پرعائله خود همچنان بايد كار كنند. نگراني و بحث پيرامون "ارزشهاي خانوادگي" در سراسر جهان شدت خواهد گرفت. نيازهاي واقعي و وجود تنوع شكل در خانواده ها، به اين بحث دامن خواهد زد.

بازگشت به صفحه فهرست گزارش