روندهاي انرژي
فصل ۷
۴۰. افزايش سريع مصرف نفت؛ با وجود فراخوان
گسترده به استفاده از ساير منابع انرژي
-
در سال ۱۹۷۳، كشورهاي جهان تنها ۵۷ ميليون بشكه نفت در روز مصرف
ميكردند. در همان سال بود كه جهش بزرگي در قيمت نفت رخ داد. در سال
۱۹۹۹ مصرف نفت روزانه در سراسر جهان به ۷۳ ميليون بشكه رسيد. پيش
بيني ميشود كه تا سال ۲۰۰۲ اين ميزان به ۱۱۰ ميليون بشكه افزايش
يابد.
-
سهم نفت در ميان انرژيهاي موجود جهان در حال كاهش است. پيش بيني
ميشود اين سهم از ۴۰ درصد در سال ۱۹۹۹ به نزديك ۳۷ درصد در سال
۲۰۲۰ برسد.
-
اوپك بخش اعظم نفت جهان را تامين خواهد كرد و روسيه پس از اوپك
بزرگترين توليدكننده نفت جهان خواهد بود. بر اساس گزارش وزارت
انرژي آمريكا، توليد نفت كشورهاي عضو اوپك تا سال ۲۰۲۰ به حدود ۲۴
ميليون بشكه در روز افزايش يافته و به ۵۵ ميليون شبكه در روز خواهد
رسيد. اين رقم دو سوم كل افزايشي است كه براي توليد نفت جهان پيش
بيني شده است.
اشارات:
بهاي پايين نفت در اواسط تا اواخر دهه ۱۹۹۰ سبب كاهش توسعه حوزه هاي
نفتي خارج از منطقه خاورميانه شد. افزايش توليد هر بشكه نفت در روز در
اكثر نقاط جهان، چيزي در حدود ۱۰۰۰۰ دلار هزينه داشت، اما اين رقم براي
كشورهاي حوزه اوپك معادل ۵۵۰۰ دلار بود. تنها با افزايش مستمر قيمت نفت
در سطحي مشابه سال ۲۰۰۰، شرايط لازم براي بهره برداري از حوزه هاي جديد
نفتي همچون حوزه نشنال وايلدلايف رفيوجي در ناحيه قطب شمال فراهم خواهد
شد.
در اين حوزه ها با به كارگيري فنون جديد حفاري، ميتوان با كمترين ميزان
صدمه به محيط زيست به استخراج نفت پرداخت.
۴۱ . تداوم استفاده از نفت در جهان
-
برخلاف باور عمومي، جهان بدون نفت نخواهد ماند.
-
به دنبال حفاري هاي گسترده، ميزان ذخاير نفتي جهان از ۶۶۰ ميليارد
بشكه در سال ۱۹۸۰ به بيش از يك تريليون بشكه در سال ۱۹۹۰ رسيد. با
وجود مصرف نفت, از آن پس اين رقم در حد ۱ تريليون بشكه ثابت باقي
ماند.
-
بنا بر ادعاي مقامات اوپك، ۱۱ كشور عضو اين سازمان, انرژي مورد
نياز جهان را تا ۸۰ سال ديگر تامين خواهند كرد . در حال حاضر اوپك
۶۰ درصد نفت موجود جهان را در اختيار دارد و ۴۰ درصد نفت جهان را
تامين ميكند.
-
توليد نفت در كشورهاي غير عضو اوپك، هنوز به اوج خود نرسيده است.
چاهها و پالايشگاههاي موجود همچنان زير ظرفيت خود كار ميكنند و دست
كم چند كشور غير عضو اوپك به قدري ذخاير نفتي دارند كه احداث
پالايشگاههاي جديد را توجيه ميكند. تا سال ۲۰۱۰ چين، روسيه و
قزاقستان در زمره تامين كنندگان عمده نفت خواهند بود. البته اين در
صورتي است كه وضعيت نامشخص سياسي روسيه و قزاقستان مانع سرمايه
گذاري شركتهاي نفتي غرب در اين منطقه نشود.
اشارات:
اگر قيمت نفت به حد قابل ملاحظه اي از ميزان كنوني بالاتر برود، شيوه
هاي جديد استخراج نفت از چاههاي قديمي توجيه اقتصادي پيدا خواهد كرد.
فناوريهاي موجود ميتوانند عرضه نفت قابل احيا را تا ۵۰ درصد افزايش
دهند. اما احداث كارخانجات اتانول به عنوان مكمل عرضه نفت به منزله يك
تلاش بيهوده خواهد بود. تا زماني كه قيمت نفت تا حد قابل قبولي افزايش
نيابد، توليد اتانول به هيچ وجه مقرون به صرفه نيست. شكست كامل طرحهاي
جاه طلبانه برزيل براي جايگزيني اتانول با نفت اين موضوع را به خوبي
نشان ميدهد.
۴۲. تثبيت قيمت نفت دستكم در پنج سال آينده
-
بهاي نفت دست كم در پنج سال آينده در حد بشكه اي ۲۲ تا ۲۶ دلار
ثابت خواهد ماند.
-
هدف كنوني اوپك تثبيت بهاي نفت در بشكه اي ۲۵ دلار است. اما براي
نيل به اين هدف، اعضاي اوپك بايد با يكديگر متحد شوند. اين در حالي
است كه كشورهاي عضو اوپك تاكنون نتوانسته اند براي مدت طولاني
اتحاد خود را حفظ كنند.
-
بي ثباتي قيمت نفت پس از واقعه ۱۱ سپتامبر تشديد شد. پس از اين
واقعه قيمت نفت به بشكهاي ۸۸/۱۹ دلار كاهش يافت .
-
عرضه منابع جديد نفت در شوروي سابق، چين و ساير بخشهاي جهان حفظ
صوري قيمتها را در سطح بالاتر به مراتب دشوارتر خواهد كرد.
-
۲۰ كشور عمده صنعتي جهان دست كم براي مدت ۳ ماه در تانكرها و
انبارهاي زيرزميني خود نفت ذخيره كرده اند. اكثر اين كشورها به
اندازه سه ماه ديگر نيز "ذخاير نفت استراتژيك" دارند. هنگام افزايش
قيمت نفت، كشورهاي مصرف كننده ميتوانند خريد نفت را تا زمان كاهش
دوباره قيمتها، متوقف كنند.
اشارات:
در پاسخ به قيمت بالاي گاز، احتمالاً دولت آمريكا براي افزايش ذخاير
بنزين و نفت گرمايشي، ميزان توليد و تصفيه نفت را بالا خواهد برد. اين
ذخاير در صورت افزايش ناگهاني قيمتها فوراً در دسترس خواهند بود،
چنانكه در زمستان سال ۲۰۰۰ نيز از ذخاير استراتژيك استفاده شد. اين امر
مذاكره با اوپك را آسانتر خواهد كرد.
يكي از عوامل موثر در افزايش قيمت بنزين در آمريكا مقررات سازمان حفاظت
محيط زيست موسوم به "تاير" است. هدف از اجراي اين مقررات كه بين سالهاي
۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ به اجرا در خواهد آمد، كاهش چشمگير ذرات آلاينده و اكسيد
نيتروژن حاصل از سوخت بنزين است. پيش بيني مي شود با توليد سوخت هاي
سوپر كم سولفور هزينه بنزين به ازاي هر گالن حدوداً ۴ سنت و قيمت سوخت
ديزلي هر گالن ۶ سنت افزايش يابد.
۴۳. محدود شدن قيمت نفت بر اثر گسترش ساير منابع
انرژي
-
انرژي خورشيدي، انرژي " زمين گرمايي"، انرژي بادي و انرژي امواج
دريايي به عنوان در دسترسترين منابع انرژي، مشكلات حوزه انرژي را
كاهش خواهند داد. اما تا مدتي اين منابع تنها بخشي بسيار كوچك از
كل انرژي مورد نياز جهان را تامين خواهند كرد. در سال ۲۰۰۱ ظرفيت
جهاني انرژي بادي به ميزان ۶۵۰۰ مگاوات افزايش يافت و اين سريعترين
نرخ رشد تا به امروز است كه ۵۰ درصد افزايش نسبت به سال قبل از آن
را نشان ميدهد. توليد انرژي خورشيدي از سال ۱۹۸۰ به بعد به طور
مستمر سالانه ۲۵ درصد رشد داشته است.
-
گاز طبيعي آلودگي كمتري دارد و براي تامين كل انژري جهان تا ۲۰۰
سال آينده كافي است. مصرف گاز طبيعي با نرخ سالانه ۳/۳ درصد در حال
رشد است. اين رقم در مورد نفت، ۸/۱ درصد است.
-
نيروگاههاي هسته اي تا سال ۲۰۱۰، ۱۶ درصد انرژي مورد نياز روسيه و
شرق اروپا را تامين خواهند كرد.
-
تكنيك جديدي به نام تركيب تك كاتاليزوري، ميزان مقرون به صرفه اي
از انرژي را تا سال ۲۰۲۰ توليد خواهد كرد.
اشارات:
هر چند تا سالهاي زيادي نفت به عنوان مهمترين منبع انرژي جهان باقي
خواهد ماند، اما اهميت اقتصادي آن طي دو يا سه دهه آينده كاهش خواهد
يافت. كاهش وابستگي به نفت ميتواند به كاهش آلودگي هوا, دست كم در
كشورهاي توسعه يافته كمك كند. تا سال ۲۰۶۰ سرانجام استفاده از سوخت
هيدروژني با آلودگي كمتر، اما هزينه بيشتر امكانپذير خواهد شد.
بازگشت به صفحه
فهرست گزارش
|
