|
رویدادهای شگفت انگیز
آینده
گزارش حاضر ترجمه متن سخنرانی
پیتر شوارتز، آینده پژوه برجسته و صاحب
نظر برنامه ریزی برپایه سناریوهاست، که در مرکز تحول وزارت دفاع آمریکا
ارائه شده است. پیتر شوارتز در این سخنرانی دو ساعته ضمن مرور مطالب
اصلی کتاب اخیر خود تحت عنوان "شگفتی
های اجتناب ناپذیر" از منظر خود به تحلیل اقدامات آمریکا و تبیین
آینده می پردازد. این سخنرانی به صورت بی پرده به بررسی ابعاد گوناگون
- و بعضا پنهان- سیاست ها و اقدامات آمریکا، چالش های رویاروی این دولت
و نگرش سیاست بازان این کشور به جهان می پردازد. طبیعتا مسوولیت اخبار،
تحلیل ها و تصاویر طرح شده از آینده بر عهده گوینده است.
ادامه...
توسعه پایدار
امروزه در سراسر دنيا،
بويژه در كشورهاي توسعه يافته و بعضا در حال توسعه همچون: مالزي،
آفريقاي جنوبي، هند،
و
چين، جهت گيري هاي استراتژيك در حوزه مديريت شهري به گونه اي تعيين مي
شود تا شهرهاي فردا و يا آينده شهرها را آن گونه كه بايسته است شكل
داده و بازسازي نمايند. اما استراتژی های توسعه شهري در برخي از
كشورهاي كمتر توسعه يافته همچون كشور ما- ايران- به صورتي تدوين و اجرا
مي شود كه تنها بعد اقتصادی توسعه را مورد توجه قرار مي دهد. استراتژی
های توسعه اقتصادي بدون در نظر داشتن ابعاد انسانی، اجتماعی و زیست
محیطی آن، پیچيدگي های پویایی را ایجاد می کند که بواسطه آن، عوامل
اصلی توسعه یافتگی به جای آن که به عنوان پیشرانِ فرايند توسعه عمل
کنند، با تأخیرهای زمانی، در مقابل آن قرار مي گيرند؛ که در این صورت
این گونه توسعه ها را ناپایدار تلقی می کنند. در اين گزارش گزيده اي
از يافته هاي مطالعه اي ارايه مي شود كه با استفاده از روش ها و
الگوهاي علمي، استراتژی های نانوشته توسعه ي شهري و وضعيت پايداري
توسعه محلي را در كلاردشت مورد نقد و بررسي علمي قرار می دهد.
ادامه...
فنآوری های آینده
افراد جوامع مختلف طي چند سال گذشته به تدریج تغييرات تصاعدی و تاثیرات
چشمگیر فناوری هايي همچون فناوري رایانه، فناوری اطلاعات و ارتباطات، و
فناوری زیستی را بر سبک زندگی خود درك كرده اند. در واقع اکثر ناظران
هوشمند با توجه به سیل اخبار و برنامه هاي مستند به اهميت موضوع
"دستاوردهای شتابان فناوري" پي برده و هر روز اخبار و داستان هاي
مختلفی درباره پیشرفت هاي چشمگیر و گسترش قدرت فناوري ها می شنوند.
اکثر آینده پژوهان توسعه فناوري هاي جدید را يكي از مهم ترين نیروهای
پيشران تغييرات در جوامع بشری مي دانند. امروزه دولت ها و سازمان هاي
مختلف سعی در درك و فهم تاثیرات احتمالی و بلند مدت فناوری هاي گوناگون
در محيط فعالیت يا کشور خود دارند. اطلاعات و دانش هاي بدست آمده از
تحقیقات گوناگون در واقع نقطه شروع تدوین راهبرد هاي بلند مدت و تا حد
امكان پابرجای اين سيستم ها به شمار می رود. هر فرد، سازمان، يا ملتی
كه از تغييرات فناوری تاثير مي پذیرد، هنگام تصميمگيري درباره تخصیص
منابع و سرمایه گذاري در توسعه و گسترش فناوری خاصي، ناگزير به
پيشبيني فناوري و نگاه به فوايد و خطرات فناوری است. بايد به خاطر
داشت كه پيشبيني فناوری به خودی خود ارزشی ندارد و آینده پژوهان به
هیچ وجه ادعای پیش بيني آینده را ندارند. بلکه در عوض تمام سعی آنها به
تصویر کشیدن آینده هاي محتمل و باور كردني است كه این فناوری ها
پتانسیل ایجاد آنها را دارند.
ادامه...
آزمون پابرجائی دکترین نیروی زمینی
از جمله اهداف و مأموريتهاي
مهم مراكز آيندهپژوهي و كانونهاي تفكر جهان را ميتوان، تضمين
پابرجايي برنامههاي بلندمدت، چشماندازها و دكترينهاي بزرگ در دنياي
بهشدت آشوبناك، پيچيده و پر از تغييرات برشمرد. ابزارها، روشها و
سازوكارهايي كه در اين عرصه شناسايي و بهكار گرفته ميشود از اهميت و
حساسيت خاصي براي كشورها و سازمانها برخوردار است. در اين راستا
"برنامهريزي برپايهي فرض" یکی از جدیدترین روشهای كاربردي
آیندهپژوهی براي افزایش پابرجايي برنامهها است. استراتژیستها و
برنامهريزان نیروهای مسلح برای شناخت بهتر و جامعتر و همچنين
مستندسازی
عدم قطعیتهای آینده
در برنامهريزيها از این روش به طور جدی استفاده ميکنند. هدف عمدهي
"برنامهريزي برپايهي فرض"، آزمون پابرجايی برنامههای درازمدت است.
طبیعی است که به علت حساس بودن و محرمانه بودن اطلاعات موجود در
پروژههای کاربردی "برنامهريزي برپايهي فرض" چه در بخش نظامی و چه
غیر نظامی شامل كشورها، شرکتهای خصوصی و سازمانهای دولتی، دسترسی به
چنین اطلاعاتی بسیار دشوار باشد
Download PDF
: 947kb
آمریکا و سناریوهای آینده
در سال
1995
و به بهانه تدوين استراتژي
30
ساله نيروي هوايي آمريكا، هزار نفر از آینده پژوهان و
كارشناسان مسايل استراتژيك، به پيش بيني آينده جهان و آمريكا در سال
2025
پرداختند. روش عمل آنها مبتني بر "تفکر ارزشی"
(Value-Focused
Thinking) و
"سناريو نگاری" بود. در اين پروژه چهار سناريوي
30
ساله و يك سناريوي
20
ساله ـ به عنوان سناريوي مياني ـ ابداع شدند. اين
سناريوها حاكي از آن بود كه "سده آمريكا" به زودي جاي خود را به "هزاره
آسيا" خواهد سپرد، و امپراتوري آمريكا در آينده نه چندان دور با مشكلات
اساسي روبرو خواهد شد. پيام پروژه اين بود كه كاخ سفيد و پنتاگون بايد
در اسرع وقت و با استفاده از تمامي امكانات خود، جلوي رخداد اين آينده
های نامطلوب را بگيرند؛ بعید نیست که نتایج این پروژه زمینه ای برای
حمله نظامی آمريكا به افغانستان در سال
۲۰۰۱
و عراق در سال
۲۰۰۳
فراهم کرده باشد.
ادامه...
سناریونگاری: تعاریف،
انواع و طبقه بندی ها
امروزه تعداد انگشت شماري از دولت ها، شرکت ها و سازمان ها از عملکرد
خود در محيط هاي متلاطم و پر از آشفتگي کسب و کار راضي هستند. در دهه
هاي گذشته روش برنامه ريزي سنتي، که بيشتر بر پايه پيش بيني هاي قطعي
استوار بود، تا حدود زيادي موفق از آب در مي آمد. اما اكنون اين روش
ديگر کارائي ندارد. البته نمي توان ادعا كرد که همه پيش بيني ها نادرست
هستند، در واقع شايد در بعضي موارد برخي پيش بيني ها درست و دقيق
باشند، اما مشکل اينجاست که اکثر پيش بيني ها بر اين مبنا تهيه مي شوند
که " آينده بسيار شبيه زمان حال خواهد بود و دنياي فردا تفاوت کمي با
دنياي امروز خواهد داشت." پيش بيني ها شايد در افق زماني کوتاه و معيني
درست باشند، ولي دير يا زود با ظهور رويداد هاي پيش بيني نشده و
غافلگير کننده، ناتواني رهبران و مديران براي درک تغييرات نوظهور آشکار
خواهد شد. اين ناتواني موجب از کارافتادن و غير قابل استفاده شدن
استراتژي هاي طراحي شده براساس پيش بيني هاي قطعي مي شود. بسياري از
رهبران و مديران تجربه تلخ غلط از آب در آمدن پيش بيني هاي خود را از
ياد نبرده اند. راه حل اين مساله بهبود روش هاي پيش بيني ويا استخدام
کارشناسان متخصص تر نيست زيرا نيروهاي متعدد و عدم قطعيت هاي فراوان در
شکل بخشيدن به آينده دخيل هستند. حتي مي توان نشان داد که تغييرات بزرگ
و چشمگير معمولا در عرصه هايي به وقوع پيوسته اند که به ذهن هيچ متخصصي
خطور نکرده بود. منشا چنين تغييراتي خارج از مرزهاي محيط "متعارف" کسب
و کار است . به هر حال بايد اذعان کرد که آينده ثابت و پايدار نيست و
پيش بيني هاي قطعي که فقط بر اساس مطالعه گذشته و تاريخ تهيه مي شوند،
جوابگوي نيازهاي رهبران و مديران ارشد دولت ها، سازمان ها و شرکت ها
هنگام برنامه ريزي استراتژيک نيست.
Download PDF
: 154kb
جنگ و دفاع سایبر
در طی
تاریخ، دکترین، سازمان و استراتژی نظامی به خاطر خط شکنیهای انقلابی
در فناوری دستخوش تغییرات عمیق شدهاند. فناوریهای نوین به صورت یک
سلاح جدید، یک منبع انرژی جدید، یا یک وسیله ارتباطی جدید، همگی موجب
شدهاند که با اصلاح دکترین، سازمان و استراتژی نظامی، طرف نوآور از
جنگ فرسایشی پرهیز کرده و در عوض به سبک نوین جنگ قاطع و سریع دسترسی
داشته باشند. البته همانطور که اکثر تاریخدانان تاکید میکنند نفوذ
فناوری نو لزوماً جنگ را متحول نمیکند بلکه آنچه اهمیت فوقالعاده
دارد، تغییر نگرشها و منطق سازماندهی جنگ میباشد. در واقع اگر بگوئیم
فناوری جدید حتی جهانبینیها و الگوهای ذهنی را متحول میکند، سخنی
به گزاف نگفتهایم. بر این اساس باید گفت که رشد خیرهکننده فناوری
اطلاعات و ارتباطات، که گاهی اوقات تحت عنوان "انقلاب اطلاعات"
شناخته میشود، موج پرقدرتی است که ماهیت و ویژگیهای جنگ و منازعه را
از بیخ و بن تغییر خواهد داد.
Download PDF
: 988Kb
برنامه ریزی برپایه
فرض
ابزاری برای کاهش شگفتی
های اجتناب پذیر
پیشبینیهای تک نقطهای
دربارهي آیندهي سی ساله، بیتردید غلط از آب در میآیند. هیچ کسی
قادر نیست که همهي عدم قطعیتهای آینده را بهخوبی شناخته و دربارهي
وضعیت نهايی آنها نظر درستی را بیان کند. از این رو در مواجهه با
آیندهي درازمدت، اولین نکتهای که بر اهمیت آن تأکید فراوان میشود،
اذعان به چندگانگی آینده و ظهور سناریوهای بديل و مختلف است. توجه به
سناریوهای مختلف در تفکر استراتژیک و برنامهریزیهای درازمدت بسیار
حیاتی است. اما سوال اینجاست که چگونه میتوان سناریوهايی تولید کرد که
به ماموریتهای سازمان کاملاً مرتبط بوده و موضوعیت داشته باشند. در
اين راستا، مبدعان و توسعهدهندگان "برنامه ریزی بر پایهي فرض"
پیشنهاد دادهاند که بهترین مسیر برای شناخت سناریوهای متعدد،
جستوجوی فرضهای زیربنايی برنامههای درازمدت است. اگر فرضهای
زیربنايی یک برنامه مخدوش شده یا نقض شوند، همه برنامهها و اقداماتی
که بر پایهي درستی آنها تهیه شدهاند، به شکست میانجامند. از سوی
دیگر اگر موفقیت برنامه، به درستیِ فرضهای مهم حساسیت نداشته باشد،
میتوان گفت که برنامهي مذکور به سطح قابل قبولی از پابرجايی رسیده
است. یعنی صرفنظر از اینکه در آینده چه اتفاقی میافتد، سازمان برای
مقابله با آنها آمادگی کافی دارد.
آنچه در زیر می خوانید خلاصه ای است منتخب از کتاب “Assumption-Based
Planning” که به معرفی مختصر مفاهیم بنیادی این ابزار اختصاص دارد.
Download PDF (Farsi): 1.03Mb
The Essence of Assumption-Based Planning (English):
Download PDF
۱۶ فنآوری
کلیدی در سال ۲۰۲۰
به نظر مي رسد که تا
سال ۲۰۲۰
در کشورهاي پيشرفته جهان شانزده فنآوري پیشرفته کاملا رايج شده و
تقاضاي بازار قابل ملاحظه اي براي آنها وجود داشته باشد. اين فنآوري ها
که بر بخش هاي مختلف زندگي اعم از تامين آب و غذا، زمين، جمعيت، حکومت،
ساختار اجتماعي، انرژي، سلامت و بهداشت، توسعه اقتصادي، آموزش، دفاع و
امور نظامي، و نهايتا محيط زيست و آلودگي تاثيرات چشمگيري خواهند
گذاشت، عبارتند از:
ادامه...
آینده طبیعت
انسان
بیمها و
امیدهای انقلاب ژنومیک و رایانه ظرف ۳۵ الی ۲۵۰ سال آینده
فنآوریها پیشران تغییر و
تحول هستند. صنعت چاپ، صنعت خودرو، و بسیاری دیگر از فنآوریهائی که
زندگی مدرن را میسر ساختهاند، همگی تاکنون الگوهای جمعیتی را تغییر
داده، توزیع ثروت و طبقات اجتماعی را جابجا کرده، و موازنه قدرت در سطح
بینالمللی را تحت تاثیر قرار دادهاند. در یک کلام، فنآوریها زندگی
ما را به عنوان یک فرد و نیز به عنوان یک جامعه کاملا دگرگون
ساختهاند. ما در قرن بیستم به کمک مهندسی عمران و ساخت سازههای عظیم
دفع فاضلاب و تصفیه آب و نیز فنآوریهای زیست پزشکی برای تحقیق درباره
بیماریها و روشهای درمان آنها طول عمرانسانها را به اندازه قابل
توجهی افزایش دادهایم.
فنآوریهای دوره مدرن
اساسا برپایه ویژگیهای الکتریکی و مکانیکی ماده استوار بودند. این
فنآوریها کیفیت و سبک زندگی افراد و جوامع را متحول ساختهاند، اما
اثرات بسیار اندکی بر طبیعت انسان داشتهاند.
ما
در قرن بیست و یکم شاهد ظهور و تاثیرگذاری چشمگیر دو فنآوری عمده
خواهیم بود که عبارتند از: علم رایانه و ژنومیک. علم رایانه
درارتباطات، علوم
فیزیکی وشناختی ریشه داشته و ژنومیک نیز از درون دو رشته شیمی و زیست
شناسی ظهور مییابد. تعامل این دو فنآوری، و هر یک به تنهائی، پیامدهای
چشمگیری برای کیفیت زندگی و از آن مهمتر برای طبیعت زندگی، یعنی بر
شکل حیات و نیز تعریف انسان، خواهد داشت.
Pdf
Download
:1.07 Mb
فهرست مطالب:
این اثر فارسی با حمایت مادی و معنوی مرکز
آینده پژوهی علوم و فنآوری دفاعی وابسته به وزارت دفاع جمهوری اسلامی
ایران تهیه شده و حق چاپ و نشر کاغذی آن متعلق به مرکز یاد شده است.
۵۰ روندي که به
آينده شکل ميدهند
آينده شناسي چرا؟
اشاره:
اين گزارش يك سند آينده شناسي است و به تشريح روندهاي مهمي مي پردازد
كه در شكل بخشيدن به آينده افراد، سازمانها، جوامع و كل بشريت موثر
خواهند بود. اطلاعات اين سند كه توسط انجمن آينده جهان منتشر شده است،
ميتواند مورد توجه برنامه ريزان استراتژيك در دستگاههاي اجرايي،
سازمانها و شركتها، اعم از دفاعي و غيردفاعي قرار گيرد. متاسفانه اكثر
سازمانها با كمبود چنين اطلاعاتي روبرو هستند. اين كمبود در كشور ما
ناشي از فقدان مراكز و متخصصاني است كه بر دانش نظري و عملي آينده
شناسي مسلط بوده، و قادر به هدايت و اجراي پروژه هاي گوناگون آينده
شناسي به تناسب نياز كشور و سازمانها باشند.
|
